طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

کودکان و افراد خردسال سرمایه های معنوی و روزنه امید به آینده اند، در هر کشور و شهری، با هر امکانات و شرایطی ، اولویت تامین نیاز های مادی و معنوی با افراد خردسال است، کودکان به راحتی بزرگسالان نمی توانند نیاز های خود را بیان کنند از این رو آسیب پذیر ترند، پس بهتر است تمهیداتی برای راحت تر برآورده شدن نیاز های کودکان اندیشیده شود. از نظر روانشناسی، با ایجاد محیطی مناسب و بستری منطقی، کودکان فضا را برای بازگو کردن مشکلات خود راحت تر می یابند از این رو محیط بر روی روح و روانشان تاثیرات مثبتی می گذارد. در طراحی فضا های درمانی، توجه به شرایط محیطی، دسترسی فضا ها به یکدیگر، رنگ ها و فرم ها، نورپردازی و … باعث ایجاد آرامش روانی بیشتر ، تاثیرات مثبت بر روی جسم و در نتیجه بهبودی با کیفیت تر و سریع تر می شود. استفاده مناسب از عناصر زیبایی شناسانه تاثیر قابل توجهی بر روی حال بیماران به ویژه کودکان می شود. در این مقاله می خواهیم به بررسی عوامل مهم برای داشتن  یک طراحی جذاب و استاندارد برای مطب، کلینیک و بیمارستان کودکان را مورد بررسی قرار دهیم.

1: تحقیقات کلی صورت گرفته در خصوص استاندارد های طراحی فضای درمانی و تاثیرشان بر روند درمان

2:بررسی فشار های روانی که هنگام بستری بر کودکان وارد می شود و راه حل های مربوط به آن

آیتم های سرگرم کننده برای کودکان

مبلمان موجود در فضا و تجهیزاتی که می بایست در فضا وجود داشته باشد

نورپردازی فضا و بررسی تاثیر این آیتم بر روی کودکان

رابطه کودکان با خانواده خود و همچنین دوستان

حفظ عزت نفس و حریم خصوصی کودکان

شاخص های مذهبی و موارد خاص هر فرهنگ

رنگ های مورد استفاده در فضایی که کودکان حضور دارند

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

1:تحقیقات کلی صورت گرفته در خصوص استاندارد های طراحی فضای درمانی و تاثیرشان بر روند درمان

بر اساس تحقیقات صورت گرفته در خصوص تاثیر عناصر محیطی بر روی روند بهبود جسمی و روحی کودکان و همچنین کاهش فشار های روحی کودکان بستری در بیمارستان ها، مطالبی مثل ارتفاع بیشتر سقف، پنجره های بزرگ تر، تهویه مناسب و همچنین ورود نور طبیعی در فضای داخلی به عنوان آیتم های تاثیر گذار پیشنهاد شد. پس از بررسی این آیتم ها توسط محققان و همچنین بررسی بنا و ساختمان های درمانی مختلف، راهرو های پر پیچ و خم، محیط های داخلی استریل شده که معمولا دارای بوی نا مطبوع نیز می باشند تاثیر منفی ای بر روی کودکان می گذارد و در نتیجه باعث افزایش فشار روانی بر روی کودکان می شود. طی تحقیقات جامعی که که سال 2007 بر روی شرایط ایده آل کودکان برای بستری شدن در یک فضای بیمارستانی انجام شد محققان دریافتند که دو عنصر طبیعت و بازی تاثیر بسیاری بر روی حال روحی و به دنیال آن جسمی دارد، بازی کردن کودکان تاثیر بسیاری بر روی کاهش استرس و ترس از محیط درمانی دارد و فراهم آوردن شرایط برای بازی کودکان می تواند از فشار های وارده بر رویشان تا حد بسیار زیادی بکاهد. بر اساس همین تحقیقات که بر روی گروهی از کودکان بیمار صورت گرفته آن چه باعث آزار و ناراحتی کودکان در بیمارستان می شود احساس تنهایی و ترس است.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

2:بررسی فشار های روانی که هنگام بستری بر کودکان وارد می شود و راه حل های مربوط به آن

اگر چه کودکان به ندرت صحبتی درباره استرس و فشار های عصبی می کنند اما استرس بر روی آن ها تاثیر بسیاری دارد و باعث ایجاد واکنش های بیرونی شدید تر از بزرگسالان می شود. جهان بینی کودکان مانند بزرگسالان نیست و گاهی یک پدیده را به شکلی متفاوت از معنای حقیقی آن تعبیر می کنند بدین صورت که ترس های آن ها بیشتر شده و به شکل دیگری پدید می آید، بر اساس تحقیقات صورت گرفته بر روی بیماران خردسال، کودکی که بیمار است و به مدت کوتاه یا بلند و با تعداد دفعات مختلف در بیمارستان بستری می شود از محیط آشنای خانه و دوستان و خانواده دور می شود و وارد یک محیط جدید می شود، این تغییر، تاثیر نامطلوبی بر روی کودک می گذارد. عوامل تاثیر گذار بر روی کودکان شامل دو دسته است: اولین عامل اصلی تاثیر گذار بر روی کودک مواردی است که به خود پروسه درمان و بیماری کودک مرتبط است و دومین عامل مربوط به حضور کودک در محیطی نا آشنا و سپردن خود به درمانگران ناآشنا است. این عوامل نشان داده اند که می توانند تاثیر بسیاری بر روی روند درمان داشته باشند و کودکان را به شکلی غیر قابل تصور از روند درمان دور کند.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

آیتم های سرگرم کننده برای کودکان

یکی از مهم ترین عناصر تاثیر گزار در روند بهبود کودکان موارد مربوط به سرگرمی شان است. اسباب بازی آشنا برای کودکان یکی از آیتم هایی است که تاثیر بسیاری بر روی دریافت حس بهتر از محیط دارد، بر اساس تحقیقات صورت گرفته و نقاشی هایی که گروهی از کودکان درباره اتاق دلخواهشان کشیده اند، کودکان تمایل دارند اسباب بازی های اتاقشان در فضای بستری و اتاق بیمارستان قرار گیرد و همچنین در اتاقی که بستری هستند فضایی برای بازی کردن در نظر گرفته شود. گروهی به وجود عناصر طبیعی مانند درخت و گلدان در اتاق اشاره کرده اند و در نقاشی هایشان درخت هایی را درون اتاق قرار داده اند پس عنصر دوم قابل توجه کودکان را طبیعت و گیاهان معرفی می کنیم.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

مبلمان موجود در فضا و تجهیزاتی که می بایست در فضا وجود داشته باشد

بر اساس نظر سنجی هایی که از کودکان دریافت شده، بودن مبلمان شخصی در اتاق از ویژگی های یک اتاق ایده آل است، بودن صندلی شخصی همراه، وجود صندلی های زیاد برای ملاقات کنندگان و موارد این چنینی از درخواست هایی است که کودکان به هنگام بستری داشته اند. به طور کلی مبلمان موجود در فضا های درمانی باید بر اساس نیاز کودک تامین شود به طور مثال وجود مبلمان کافی برای همراهان بیمار از این جهت ضروری است که ملاقات کنندگان با ایستادن در اطراف تخت بیمار به خصوص کودک باعث بسته شدن محدوده دید و محاط شدن تخت بیمار در کلیت فضا نشود از این رو بهتر است به این موضوع توجه ویژه ای شود.

مبلمان موجود در فضا به خصوص فضا های درمانی را از دو جهت می توان بررسی کرد، یک از منظر زیبایی شناسانه و دو از منظر رعایت استاندارد های ارگونومیک خاص کودکان : در بررسی بحث زیبایی مبلمان و تجهیزات موجود در طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان و همچنین بحث استاندارد سازی مواردی که باید در نظر گرفته شود شامل موارد زیر است:

استفاده از رنگ های ملایم و شاد برای تشویق کودکان به استفاده از تخت ها، یونیت ها، صندلی های بخش درمانی و …

استفاده از فرم های خلاقانه و آشنا به چشم کودکان برای برقراری ارتباط بهتر با فضای درمانی

ایجاد استقلال در کودکان به واسطه طراحی متناسب با خواست و نیاز کودک

طراحی متناسب با ابعاد و ارتفاع های کودکان و توجه به رده سنی استفاده کننده از مبلمان

رعایت اصول استاندارد و ویژه مبلمان، تخت ها و دستگاه های بخش درمان

به همراه استفاده از مبلمان جذاب، استفاده از تزیینات نیز برای کودکان جذاب است، بر اساس تحقیقات صورت گرفته بر روی کودکان و دریافت هایی که از نقاشی هایشان شده استفاده از بادکنک های رنگی بر روی دیواره ها و سقف، تزییناتی نظیر ماه، آسمان، ستاره ها و پروانه ها، خطوط راهنمای رنگی بر روی زمین و … برایشان جذاب است و دوست دارند پوستر هایی از کارتون ها و برنامه های تلویزیونی مورد علاقه شان بر روی دیواره ها باشد.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

نورپردازی فضا و بررسی تاثیر این آیتم بر روی کودکان

بر اساس تحقیقات صورت گرفته بر روی کودکان، درصد بالایی از کودکان تمایل به وجود پنجره در اتاق بستری خود داشتند، وجود نور طبیعی در اتاق های درمان علاوه بر خاصیت طبیعی از بین برنده آلودگی ها، باعث بهبود افسردگی و غم در انسان ها می شود، نور طبیعی با تابش معجزه گر خود امید به رشد و زندگی را یادآور می شود از این رو جزیی جدا نشدنی از ما انسان هاست. وارد کردن نور طبیعی در فضای داخلی و کنترل آن می تواند تاثیر ویژه ای بر روی حال روحی و جسمی افراد بگذارد از این رو بهتر است در طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان این موضوع لحاظ شود.

یکی دیگر از مزایای وجود نور طبیعی و پنجره ها در فضا های درمانی، دید و منظر است، دیدن فضای بیرون، درختان، گل ها، خورشید و افراد داخل حیاط برای کودکان جذاب است از این رو وجود پنجره های بزرگ به شکلی که کودکان به هنگام استراحت بر روی تخت بتوانند محیط بیرون را مشاهده کنند امری بسیار مفید و لازم است.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

رابطه کودکان با خانواده خود و همچنین دوستان

یافته هایی که از نقاشی های کودکان بستری در بیمارستان بدست آمده بدین شرح است، کودکان بستری تمایل دارند فضایی راحت برای قرار گیری پدر و مادر در نظر گرفته شود، درصد بیشتری به مادر اشاره کرده اند، در بعضی موارد نیز به حضور دیگر افراد خانواده در اتاق نیز اشاره شده است. برخی از کودکان بیان کرده اند که دوست دارند در اتاق یک کودک هم سن شان حضور داشته باشد تا بتوانند با یکدیگر بازی کنند، غذا بخورند، مادرانشان به هم کمک کنند و بدین صورت تنهایی خود را پر کنند، البته این موضوع را باید در نظر داشت که کودکان از حضور بیمار کوچک تر از سن خودشان رضایت ندارند چرا که صدای گریه و شرایط کودکان کوچک تر باعث آزارشان می شود.

به طور کلی کودکان دوست دارند اتاقشان را با دوستان و خانواده خود شریک شوند و از داشتن اتاق های شخصی یک نفره رضایت کاملی ندارند و وجود یک دوست و همبازی را ضروری می دانند.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

حفظ عزت نفس و حریم خصوصی کودکان

بر اساس تحقیق بر روی گروهی از کودکان موضوع حریم خصوصی برای کودکان بدین شکل مطرح شد، بیشتر کودکان مشکلی با انجام فرآیند درمان و معاینه شدن در حضور کودکان دیگر و همراهانشان ندارند و فقط در صورتی این موضوع باعث خجالتشان می شود که در حضور کودکی با جنس مخالف یا کودکان بزرگ تر از خود باشند.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

شاخص های مذهبی و موارد خاص هر فرهنگ

برای هر فرهنگ و هر دینی، شاخص های مورد توجه کودکان وجود دارد که این شاخص ها می تواند تاثیر بسیاری بر روی داشتن حسی آشنا برای کودکان و برقراری بهتر ارتباط با فضا داشته باشد، شناخت درست این ویژگی های آشنا و وارد کردن آن ها در فضای حضور کودکان می تواند تاثیر بسیاری در ایجاد حال خوب و روند درمانی بهتر و سریع تر داشته باشد.

رنگ های مورد استفاده در فضایی که کودکان حضور دارند

کودکان بستری در بیمارستان با استفاده از یک نظر سنجی که در قالب” نقاشی اتاق دلخواه ” انجام پذیرفت نشان دادند که در صد زیادی به سه رنگ نارنجی، آبی و صورتی تمایل دارند و دوست دارند فضای اتاق دارای رنگ های شاد باشد، بعضی از کودکان پنجره ها را نیز با این سه رنگ نشان داده بودند و همچنین در نقاشی های خود شیشه های رنگی را به شیشه های شفاف و ساده ترجیح داده بودند. به طور کلی کودکان برای فضای اتاق خود رنگ های پر هیجان را دوست دارند، این که این رنگ ها در طولانی مدت و زمان بستری چه تاثیری بر رویشان می گذارد به عهده طراح است، در نظر گرفتن این موضوع تاثیر زیادی بر روی کودک می گذارد.

رنگ درمانی و درمان به وسیله رنگ از گذشته وجود داشته است، در تمدن های قدیمی با استفاده از بازی رنگ به درمان بیماران می پرداختند. اکنون می خواهیم به بیان ویژگی های رنگ ها بپردازیم:

رنگ زرد

این رنگ محرک اعصاب و عضلات است از این رو برای بهبود ناتوانی های حرکتی و اگزما بسیار مفید است، رنگ زرد می تواند رسوب کلسیم در مفصل ها را بشکند و بدین صورت باعث درمان بیماری هایی چون روماتیسم شود، باید به این موضوع دقت کنیم که رنگ زرد در عین دارا بودن انرژی زیاد، رنگ جدایی و سردی است و استفاده زیاد از حد آن باعث دلزدگی می شود.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

رنگ بنفس

این رنگ بنفش را رنگی عمیق، روحانی و با وقار می دانند، این رنگ برای درمان جنون مزمن و شیزوفرنی استفاده می شود، رنگ بنفش سموم موجود در بدن را دفعه می کند و باعث آرامش قلب می شود. به طور کلی رنگ بنفش در کاهش خشم و نفرت و هیجانات بیش از حد بسیار موثر است و باعث آرامش درونی می شود.

رنگ سبز

رنگ سبز را رنگی متعادل، برقرار کننده صلح و آرامش می دانند. این رنگ دارای خواص ضد عفونی کنندگی می باشد و بدن را عاری از سم و آلودگی می کند و روح و جسم را هماهنگ می کند. رنگ سبز برای درمان بی خوابی بسیار مفید است و اگر در محیط استفاده شود هیچ تاثیر منفی ای بر روی افراد ندارد و می توان آن را در فضا های مختلف به کار برد.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

رنگ آبی

رنگ آبی را برای رفع تنش ها، مشکلات خواب، تپش قلب و به طور کلی افزایش آرامش و سکون به کار می برند، رنگ آبی می تواند قدرت دفاعی بدن را زیاد کند و بدین شکل باعث بهبود سریع بیماری ها می شود، رنگ آبی را برای درمان سردرد و به طور کلی بیماری های مربوط به فشار خون نیز به کار می برند. شاید بارها از خود پرسیده باشید چرا در فضا های بیمارستانی رنگ آبی به وفور دیده می شود، این رنگ را رنگی صلح طلب می نامند، رنگی که آرامش بخش است و در عین ایجاد آرامش، خواص درمانی و شاداب کننده بسیاری دارد ، استفاده از تناژ های ملایم آن می تواند فضایی متعادل و جذاب را در اختیار کاربران بگذارد و فضایی امن و آرام برای کودکان فراهم آورد.

در استفاده از رنگ آبی این نکته را نباید فراموش کرد که رنگ آبی دارای تناژ های مختلفی است، تناژ های تیره آن می تواند فضا را کوچک تر و بسته تر نشان دهد و تناژ های روشن آن فضا را بزرگ تر نشان می دهد از این رو می بایست با توجه به متراژ فضا این رنگ را انتخاب کنیم.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

رنگ های پاستلی پر طرفدار در طراحی های امروزی!

در طراحی داخلی مطب و کلینیک های درمانی، استفاده از رنگ های ملایم طرفداران بسیاری دارد، رنگ های پاستلی این روز ها در بین طراحان و کارفرمایان از جایگاه و منزلت خاصی برخوردار است:)

رنگ های پاستلی از ترکیب رنگ های چرخه رنگی با رنگ سفید ساخته می شوند، این رنگ ها تم ملایم و آرامش بخش دارند و با هر رنگی به خوبی همنشین می شوند استفاده از این رنگ ها در طراحی فضا هایی که کدوکان حضور دارند باعث ایجاد آرامش و در عین حال نشاط و شادابی فضا می شود در این قسمت می خواهیم یک نمونه طراحی فضای داخلی کودکان با این رنگ های معجزه گر را تحلیل کنیم.

در طراحی داخلی این بیمارستان کلیت رنگ های به کار رفته در فضا های داخلی پاستلی است، به شکلی که رنگ ها ترکیبات زیادی از سفید را به نمایش می گذارند و به طور کلی ته رنگی لطیف و خنثی را در فضا جلوه گر می کنند. رنگ صورتی پاستلی و آبی پاستلی در طراحی داخلی این بیمارستان به خوبی به چشم می خورد، رنگ یاسی روشن در فضا هایی با چوب طبیعی ترکیب شده و تلفیقی کم نظیر پدید آورده است. در چنین فضایی می توان گفت در عین خنثی بودن و آرامش بخش بودن محیط ،کودکان، خود رادر فضایی شاد می یابند. رنگ دیگری که در سایر بخش های بیمارستان به خصوص اتاق های بستری قابل مشاهده هست کرم رنگ است، این رنگ در عین ایجاد فضایی خنثی، محیط را گرم می کند و همنشینی خوبی با رنگ سبز و گیاهان دارد.

در طراحی بیمارستان کودکان استفاده از عناصر سرگرم کننده تاثیر بسیاری بر روی برداشت کودک از فضا و برقراری ارتباط با محیط دارد،فلسفه طراحی این بیمارستان این جمله بوده:

بازی شفا بخش است

طراحی لوکس، استفاده از سبکی که حس حضور در یک هتل یا مرکز خرید گرانقیمت را به شما بدهد برای ما بزرگسالان فضای بیمارستان را قابل تحمل تر می کند حال باید از خود بپرسیم این نوع طراحی ها برای کودکان نیز مناسب است و این حس را درون آن ها نیز ایجاد می کند؟

این که چگونه از طریق بازی به کودکان نزدیک شویم مساله ای است که تمامی ابعاد طراحی یک فضای درمانی را تحت تاثیر قرار می دهد، در طراحی داخلی کلینیک کودکان این موضوع امری ضروری است، نمای شیشه ای بزرگ بیمارستان و سرسره ای قول پیکر و نمایان در بخش ورودی می تواند گریه هر کودکی را در بدو ورود متوقف کند ،بخش های انتظار تبدیل به زمین بازی کودکان شده اند و کودکان در چنین فضایی می توانند بازی و تفریح کنند، دید اولیه ای که کودک با آن موجه می شود باید برایش قانع کننده باشد تا از طریق تحریک حس کنجکاوی او، کودک را به داخل و فضا های مختلف جذب کرد. برای کودکان، کنجکاوی و کشف چیز هایی که نمی دانند حکم غذای روح را دارد، کودکان دوست دارند فضایی پیچیده و دعوت کننده ببینند و اجازه جستجو در آن را داشته باشند، یکی از اصلی ترین موارد قابل توجه در طراحی فضا برای کودکان در همین موضوع خلاصه می شود.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

این بیمارستان دارای 4 نوع مختلف اتاق بستری است که هر کدام با رنگ و سبکی متفاوت طراحی شده اند. در برخی از اتاق ها استفاده از تصاویر صورت فلکی در سقف جذابیت بصری زیادی برای کودکانی که بر روی تخت خوابیده اند ایجاد می کند، این تصاویر به هنگام شب جلوه ای دوست داشتنی از اتاق را به نمایش می گذارد .

تجربه ی تکرار

در طراحی داخلی فضا های درمانی و بیمارستان های مربوط به کودکان آن چه از اهمیت بیشتری برخوردار است توجه به بیمارانی است که مراجعه مداوم و مکرر به بیمارستان دارند . این بیماران معمولا تجربه سخت تری از بیمارستان داشته اند و از تکرار موارد آزار دهنده خسته و آزرده خاطر شده اند، این بیماران حضور در فضایی ناآشنا و دوری از خانواده را بیش از بیماران دیگر تجربه کرده اند و می بایست برایشان امکانی فراهم شود که تجربه تکرار برایشان راحت تر باشد.

سن کودکانی که به بیمارستان و کلینیک های درمانی مراجعه می کنند از نوزاد تا نوجوان است، طراحی واحد های مختلف باید پاسخگوی نیاز تمامی سنین باشد و از طرفی برای هر سن جذابیت خاص خود را داشته باشد. بحث جمعیت شناسی بیشتر بیمارستان های کودکان را ملزم به رعایت نکاتی می کند که در فرهنگ و آداب و رسوب هر فرد متفاوت است، رفع موانع زبان و وجود مترجم در صورت نیاز ، محدودیت های غذایی منحصر به فرد، آلرژی های غذایی، انتظار خانواده ها، توجه به اعتقادات مذهبی و فرهنگی خاص و ایجاد فضایی خصوصی برای افراد از موارد با اهمیت در طراحی فضا های درمانی هستند.

در طراحی فضا هایی که کودکان قرار دارند خانواده ها از اهمیت زیادی برخوردارند، آن ها برای کمک می آیند ، فضای قرار گیری همراهان بیمار باید بیشتر از فضای همراهان در بیمارستان بزرگسالان باشد، این فضا در اتاق های بستری شامل یک تخت و مبل راحتی و حتی دو تخت برای استقرار راحت پدر و مادر کودک می تواند باشد. فضای قرار گیری همراهان بیماران می بایست کاملا راحت باشد چرا که راحتی والدین کودک و قرار گیری پدر و مادر در کنار کودکان باعث آسایش روانی هر چه بیشتر بیمار می شود، وسایل سرگرمی جهت آسایش همراهان نیز باید در نظر گرفته شود. قابلیت کنترل نور و دمای اتاق نیز از مواردی است که برای همراهان بیمار آسایش بیشتری فراهم می آورد.

ایجاد فضا های مشترک باعث ایجاد محیطی آشنا برای کودکان می شود برای مثال فضای غذا خوری می تواند مشترک باشد و کودک به همراه مادر یا پدر غذای خود را در محیطی خانوادگی صرف کند، توجه به این موارد تاثیر بسزایی در آرامش و آسایش کودکان دارد. مراقبت از مراقبان کودک اصل ای است که در بسیاری از بیمارستان های کودکان به عنوان راهنمای طراحی و تهیه امکانات در نظر گرفته می شود.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

تکنولوژی

در طراحی بیمارستان برای کودکان، استفاده از فناوری های ارتباطی موضوعی قابل بحث و قابل توجه است. پنل های تنظیم شرایط تخت خواب، نور، دما و امکانات سرگرم کننده اتاق، سفارش غذا و نوشیدنی، امکانات ضروری برای فراخوانی پرستار، تکنولوژی های مربوط به فضای استراحت همراهان، تکنولوژی های مدیریت درد برای بیماران همگی از تکنولوژی هایی برخوردارند که فضا را برای بیماران و همراهان راحت تر می کنند.

سیستم های امنیتی برای مراقبت از کودکان، مدیریت کنترل کمبود های هر اتاق و فضا، شست و شوی مکانیزه البسه و ملحفه ها از موارد دیگری هستند که می بایست با سیستمی مدیریت شده و به روز در اختیار کاربران قرار گیرند.

معماری بر مبنای عصب در طراحی فضا های کودکان

این موضوع که محیط تاثیر مستقیم بر روی رفتار و احساسات کاربران می گذارد موضوعی غیر قابل چشم پوشی است، انسان ها 90 درصد عمر خود را در فضای داخلی می گذرانند از این رو ضروری است که فضایی که در آن قرار داریم رفتار و احساسات مثبت ما را تحریک کند یا حداقل احساس منفی در ما ایجاد نکند. اصطلاحی خاص وجود دارد که محرک هایی که مغز از محیط دریافت می کند را توصیف می کند:

معماری عصبی:

مطالعات و تحقیقاتی در زمینه تاثیر محیط بر محرک های مغز صورت گرفته و بیشتر آن ها در محیط کار بررسی شده ولی این تحقیقات در مواردی پر اهمیت مانند طراحی فضا های کودکان نیز انجام پذیرفته است. در توصیفی ساده، معماری عصبی را می توان واکنش های مختلف تولید شده در مغز به هنگام قرار گیری در محیطی خاص تعریف کرد. این تاثیرات را می توان با تحلیل پاسخ مغز و اندام های داخلی به تغییر محیط دریافت کرد، برای مثال بالا رفتن ضربان قلب

وقتی که معماری یک فضا مبتنی بر معماری عصبی باشد، باید به این نکته توجه داشت که هر کاربر محرک های محیط را به روشی منحصر به فرد دریافت می کند. فقط چند نکته را باید در نظر گرفت، یکی از این نکات حس تعلق است، بر اساس تعریف آبراهام مازلو روانشناس آمریکایی، اشتیاق برای عضویت در یک گروه اجتماعی به عنوان یک نیاز تعریف می شود.

باید توجه ویژه ای به طراحی های مربوط به کودکان داشته باشیم، این موضوع تا حدی اهمیت دارد که از دید دکتر و معلم، ماریا مونته سوری، اولین سال های زندگی یک فرد، در تحصیلات او، تعیین شخصیت، عزت نفس و … مهم ترین زمان ممکن است.

می توان گفت که بزرگسالان از طریق هوش ما کسب دانش می کنند، در حالی که کودکان از طریق زندگی روانی خود کسب دانش و آگاهی می کنند و این باعث تحول کودک می شود، برداشت های او نه تنها در ذهن او نفوذ می کند، بلکه آن را شکل می دهد، کودک با استفاده از چیز هایی که در زندگی می یابد، ذهن خود را شکل می دهد و ما چنین ذهنی را ذهن جاذب می نامیم

کودکان همانند بزرگسالان باید حس کنند که به محیط زندگی خود تعلق دارند، در این صورت مغز آن ها بهترین واکنش ها را در برابر محرک ها دارد، از مواردی که باعث تقویت عزت نفس کودک می شود باید استفاده کنیم برای مثال مبلمان و وسایلی مناسب با ابعاد کودک طراحی کنیم و دسترسی ای آسان به وسایل مورد علاقه شان ایجاد کنیم.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

کودک چگونه محیط را درک می کند؟

تحقیقات ماریا مونته سوری در زمینه نحوه کارکرد مغز کودکان مورد تحسین علوم اعصاب قرار گرفته است به طور کلی چیزی که به عنوان یک مفهوم عامیانه می خواهیم به بیان آن بپردازیم این است که آن چه مونته سوری به آن رسیده است، ذهن دوران کودکی را به دو بخش تقسیم می کند، 1:  ذهن جاذب ناخودآگاه در سن 0 تا 3 سالگی و 2: ذهن جاذب آگاه از 3 تا 6 سالگی است، این برداشت نشان می دهد که کودک از بدو تولد مانند یک اسفنج تمامی محرک های محیط را جذب می کند از این رو محیطی که در آن قرار دارد از اهمیت زیادی برخوردار است.

اگر ما در خانه محیطی متناسب با ابعاد کودک، نقاط قوت و توانایی های روانشناختی او فراهم کنیم و اجازه دهیم کودکان در زندگی آزادی داشته باشند ،گام بزرگی در جهت حل مسائل آموزشی برداشته ایم چون این ماییم که فضای مورد نیاز کودک را در اختیار او قرار می دهیم

کودک از طریق حواس خود محرک های مثبت و منفی محیط را جذب می کند، کودکانی که در محیطی مناسب رشد می کنند و محرک های مثبت تری دریافت می کنند معمولا تمرکزبیشتر، سرعت یادگیری و احساس انگیزه بیشتری دارند.

 

اگر فاکتور هایی که باید در فضایی که کودکان بازی می کنند وجود داشته باشد به درستی اعمال شود باعث ایجاد محیطی مناسب با ویژگی های مثبت برای رشد و تحریک مغز می شود در این بخش می خواهیم به بررسی چهار عامل موثر بپردازیم

بینایی/شنوایی/بویایی/لامسه

 

بینایی

با در نظر گیری دید کودک، توجه کردن به رنگ ها و نور محیط اطرافش از اهمیت بالایی برخوردار است، رنگ های پاستلی و روشن، فضایی آرام تری برای او ایجاد می کند در حالی که بهره گیری از تناژ های پر انرژی و بیش از حد شدید باعث ایجاد ناآرامی و بیش فعالی در کودکان می شود.

در نورپردازی فضای مربوط به کودکان استفاده از نور طبیعی توصیه می شود، نور طبیعی فضای داخلی را به شکلی تاثیر گذار جلوه گر می کند و طبیعت را در فضای داخلی نمایان می کند. استفاده از نور مصنوعی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است چرا که این نور در فعال و متمرکز نگه داشتن کودک بسیار موثر است، تحقیقات نشان داده که یادگیری در کلاس هایی با نور بهتر تا 20 درصد بهبود پیدا می کند.

حس لامسه

برای کودکان به ویژه کودکان کوچکتر توانایی لمس اشیا از اهمیت بالایی برخوردار است، توانایی لمس کردن بافت و دمای اشیا تاثیر بسیاری بر رشد و پیشرفت مغزی شان دارد از این رو توصیه می شود فضا هایی که کودکان در ارتباط مستقیم با آن هستند دارای سطوح بافت دار و قابل لمس باشد.

حس شنوایی

در مورد حس شنوایی کودکان دو پارامتر ضروری وجود دارد که در عین متناقض بودن این دو، مکمل یکدیگر هستند.

موسیقی و سکوت

مطالعات بسیاری وجود دارد که موسیقی کلاسیک در اوایل دوران کودکی به ویژه دوره جنینی تاثیر بسیاری بر رشد کودک دارد، از طرف دیگر سکوت نیز برای تمرکز کودک امری ضروری است و بهترین گزینه برای دستیابی به بهترین نتیجه یافتن تعادلی بین صدا و نبود آن است.

حس بویایی

مطالب زیادی در باب اهمیت حس بویایی گفته شده و حافظه بویایی را قوی ترین نوع حافظه در انسان دانسته اند، پس مهم است که به این موضوع توجه شود چرا که بسیاری از بو ها در آینده جزیی از حافظه او می شوند. یکی از استراتژی های خوب برای بهبود بو می تواند گیاهان باشد، گیاهان در فضای داخلی علاوه بر ایجاد ارتباط کودک با موجودی زنده و آرامش در او، بو های دایمی طبیعی را در ذهن او ثبت می کنند.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکانطراحی داخلی مطب و کلینیک کودکانطراحی داخلی مطب و کلینیک کودکانطراحی داخلی مطب و کلینیک کودکانطراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

حال می خواهیم به بررسی طراحی داخلی این مطب بپردازیم:

در طراحی داخلی این کلینیک کودکان، سعی شده فضا ها به شکلی تعریف شوند که کودکان، والدین و پزشک همگی بتوانند در آن احساس آرامش کنند، فضای کلینیک و مطب فضایی نیست که برای مردم خوشایند باشد، این جا مکانی است که افراد ممکن است با احساس درد وارد آن شوند، یا حتی بعد از یک شب بی خوابی طولانی مجبور به مراجعه شده باشند، در این طراحی سعی شده فضایی مناسب برای کودکان نوپا و بی تاب طراحی شود همچنین سعی شده این فضا برای زنان بارداری که برای مراقبت های دوران بارداری مراجعه کرده اند نیز مناسب باشد. برای مثال مادر جوانی که در شیردهی با مشکل رو به رو شده و با نوزادی گرسنه منتظر دیدن مشاور شیردهی است نیاز به فضایی مناسب جهت انتظار و حفظ آرامش و کاهش استرس خود را دارد. به طور کلی می توان گفت این خانه برای پزشکان، کودکان و والدینشان حکم خانه دوم را دارد.

نکته جالبی که در طراحی داخلی مطب کودکان مشاهده می کنیم ، فضای انتظار آن است، بخش انتظار کلینیک با مبلمانی رنگی و راحت، به دور از ملاحظات فضا های عمومی شکل گرفته، یم قالی خوشرنگ بر روی زمین آن قرار دارد که به مخاطب خیلی واضح می گوید که اینجا خانه شماست و شما متعل به این خانه اید! ایجاد این حس در فضای داخلی مخاطب را در شرایطی راحت تر و آرامش بخش تر قرار می دهد که این موضوع هم برای بزرگسالان و هم کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است.

اتاق پزشک و فضای ویزیت با طراحی ای بی نهایت مینیمال، فرم های ساده، لکه های رنگی شاد و نورپردازی ای ساده و کم هزینه شکل گرفته است، جزییات و تزیینات اضافه شده در فضا، محیط داخلی مطب را از سادگی بیش از حد دور کرده است

 

اکنون می خواهیم به بررسی طراحی مطب کودکان، کلینیک کودکان و بیمارستان بپردازیم:

 

کلینیکی که می خواهیم به بررسی طراحی داخلی آن بپردازیم این مطب است، فضای 38 متر مربعی این مطب در یک ساختمان مسکونی واقع شده و به شکلی طراحی شده تا از کمترین فضا بهترین بهره برده شود، رنگ های روشن، فضا های باز و مسیر های مشخص از ویژگی های کاربردی جذاب این کلینیک هستند. به گفته تیم طراحی این کلینیک کودکان، هدف اصلی این طراحی ایجاد محیطی دوستانه و به دور از فضای همیشگی درمانی بوده، در این فضا سعی شده افراد در بهترین شرایط ممکن روحی قرار داشته باشند و تجربه ای مثبت از حضور در یک فضای درمانی داشته باشند. فضای انتظار اگر چه کوچک است ولی سعی شده تا محیطی برای قرار گیری دو بیمار همزمان فراهم شود. شاید در نگاه اول، رنگ ها شما را به یاد فضای داخلی کودکستان بیاندازند ولی باید به این نکته توجه کنید که این رنگ ها، برای کودکان فضایی آشنا را یادآور می شوند و باعث ایجاد حس صمیمیت و تعلق به فضا در آن ها می شود.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

رنگ های مکمل، در طراحی داخلی مطب و کلینیک های درمانی کودکان طرفداران بسیاری دارد، این رنگ ها تضاد بصری جذابی ایجاد می کنند به شکلی که برای مراجعین، هیجان انگیز و متفاوت جلوه می کند. به طور کلی رنگ های مکمل انتخاب مناسبی برای فضا های منتسب به کودکان است این رنگ ها را می توانید در مقاله رنگ شناسی به خوبی مطالعه کنید.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

نکته جالبی که در طراحی داخلی این فضا ها قابل مشاهده است ارتفاع متریال های نصب شده بر روی دیوار است، فضایی که مربوط به کودکان است معمولا می بایست با توجه به ارگونومی آن ها شکل بگیرد، در این کلینیک می بینید که با وجود سقف بلند، دیواره ها با تغییر متریال، کوتاه تر دیده می شوند و برای کودکان فضای راحت تر و صمیمی تری ایجاد می کند، فضایی که متناسب با حد دید و ارتفاع کودکان است و آن ها را در محیطی کم استرس تر قرار می دهد. رنگ آبی یکی از جذاب ترین رنگ ها برای کودکان است، این رنگ تاثیر بسیاری بر روی آرامش و کاهش فشار خون دارد از این رو انتخاب مناسبی برای دیواره ها در طراحی داخلی مطب و کلینیک درمانی است.

طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان طراحی داخلی مطب و کلینیک کودکان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>